Keuzes maken is voor veel mensen (zoals ik) één van de moeilijkste dingen in het leven. Ik denk dat dit komt door de geanticipeerde angst die het met zich meebrengt: wat als ik de verkeerde keuze maak?
Ik kon als kind al niet kiezen. Ik had geen lievelingskleur, want er waren zoveel leuke kleuren, geen lievelingsdier, want als ik zou kiezen zou het zielig zijn voor andere lieve dieren, en een lievelingsvriendin durfde ik ook niet te kiezen (wat leidde tot ruzies tussen mijn vriendinnetjes, want de één had ik benoemd tot beste vriendin en de ander tot hartsvriendin).
Eva, 7 jaar, op vakantie in Portugal. We staan bij een mooie, grote wensput in de tuin van een oud Portugees klooster en ik en m’n zusje Joni mogen allebei een muntje in de put gooien en een wens doen. Joni gooit in alle nuchterheid meteen het muntje in de put en zegt doodleuk dat ze een paard heeft gewenst. Ik daarentegen begin te wikken en te wegen, te piekeren en te zuchten, want er zijn zoveel dingen die ik zou kunnen wensen! Een zwembad in de tuin, een klein hondje, een villa, een kangeroe als huisdier (was toch stiekem mijn lievelingsdier), of toch de wens dat ik kan vliegen? Ik heb twintig minuten bij de put gestaan, totdat m’n ouders het zat waren en me dwongen om nu toch echt dat muntje te gooien. Mokkend en gefrustreerd heb ik gegooid en zachtjes gewenst om een zwembad in de tuin, maar ik bleef de hele dag piekeren of dit wel de juiste wens was geweest…
Nu, 14 jaar ouder en wijzer dan in de tijd van het ‘wensputincident’, maak ik elke dag keuzes, waarvan sommige een stuk meer invloed hebben op het verloop van mijn leven dan een wens bij een waterput. En het blijft moeilijk, zeker als er personen betrokken zijn bij de keuze. Maar ik denk niet dat de knoop doorhakken opzich zo moeilijk is, maar de angst die erbij komt kijken over het gevolg van het hakken. En dan weer de vraag: wat als ik de verkeerde keuze maak, kan ik dan nog terug?
We maken een keuze vaak door de verschillende mogelijkheden tegen elkaar af te wegen op een denkbeeldige ouderwetse weegschaal. Uiteindelijk weegt één van de twee gewichten zwaarder en maak je de keuze. Helaas is vaak het verschil zo klein, dat je liever helemaal niet wilt kiezen. Kiezen is altijd een vorm van verliezen, ook al draai je het later om in winst. Je kiest uit wat je op dat moment wordt toegefluisterd en wat je het beste lijkt. Dat kan links zijn, dat kan rechts zijn. Dat kan verlies zijn, dat kan winst zijn. Het maken van een keuze houdt niet alleen in dat je kiest voor iets, het houdt ook in dat je iets anders NIET kiest. Je wijst een andere mogelijkheid af. De pijn van zo’n keuze kun je altijd blijven voelen, want de nasleep ervan valt niet op een weegschaal te meten. Zoals M. Vasalis mooi heeft uitgedrukt: “En niet het snijden doet zo’n pijn, maar het afgesneden zijn.” Afgesneden zijn van het niet-gekozene in dit geval.
En om die pijn te voelen hoeft het nog niet eens een verkeerde keuze te zijn! Want wanneer weet je of een keuze verkeerd was? Pas achteraf..
Vaak heeft het maken van een keuze dus weinig te maken met wat er op dat moment het beste is, het gaat over de toekomst, jouw eigen toekomst. En kunnen we in de toekomst kijken? Nope..
Dus wie denken we eigenlijk wel dat we zijn dat we zo’n big deal maken van een keuze? We gaan er kennelijk vanuit dat we zelf in staat zijn een perfect oordeel te vellen, de toekomst kunnen bepalen en dat ons leven (en misschien wel dat van anderen) afhangt van een enkele keuze die we maken. We zijn geen God, ook niet over ons eigen leven, niemand is objectief, we zijn soms blind voor belangrijke dingen, worden soms beïnvloed door anderen. Dus waarom maken we ons zo druk om een keuze als de kans zo groot is dat het toch allemaal anders loopt dan dat we nu kunnen overzien? Waarom maken we überhaupt keuzes en gaan we niet gewoon mee met de flow zonder erbij stil te staan?
Omdat keuzes maken hoort bij het leven, we moeten wel. Anders zouden we voor eeuwig stil blijven staan bij een wensput met een muntje in onze hand.. Nu nog leren omgaan met het gemis van datgene wat we niet gekozen hebben en nog meer leren het vertrouwen te hebben dat keuzes ons uiteindelijk zullen leiden naar mooie dingen in de toekomst.
